De provincie Limburg gebruikt cookies om jouw surfervaring op deze website gemakkelijker te maken.

Strict noodzakelijke cookies
Deze cookies zijn strikt noodzakelijk om over de site te navigeren, of om te voorzien in door u aangevraagde faciliteiten.
Functionaliteitscookies
Deze cookies verbeteren van de functionaliteit van de website door het opslaan van uw voorkeuren.
Prestatiecookies
Deze cookies helpen om de prestaties van de website te verbeteren, waardoor een betere gebruikerservaring ontstaat.
Online surfgedrag gebaseerde reclame cookies
Deze cookies worden gebruikt om op de gebruiker toegesneden reclame en andere informatie te tonen.

“Reddingscentrum Vicky & Alexis”: opleidingscentrum voor reddingshonden in Limburg

maandag, 27 januari 2020

Dag op dag 10 jaar na de gasontploffing in Luik waarbij 14 mensen het leven lieten, richten de Provincie Limburg, de Stichting Vicky & Alexis en de Stad Genk op de terreinen van de provinciale veiligheidsschool PLOT te Genk een reddingscentrum op. In dit reddingscentrum zullen binnenkort honden van de brandweer en de civiele bescherming getraind worden in het zoeken van slachtoffers bij zware calamiteiten. Daarnaast zullen brandweerlui hier reddingsoperaties van slachtoffers kunnen inoefenen.

Bij een zware explosie op 27 januari 2010 in Luik, kwamen de 24-jarige Vicky Storms uit Heusden-Zolder en haar verloofde Alexis Robert om het leven. De ramp in de Leopoldstraat in Luik kostte in totaal veertien mensenlevens. Dankzij het jonge koppel kon een 12-jarig meisje levend van onder het puin gehaald worden, maar de twintigers zelf konden niet tijdig gered worden. Beiden ontvingen voor hun heldendaad postuum een medaille voor moed en zelfopoffering.

“We zetten de heldendaad van Vicky en Alexis voort via onze Stichting Vicky & Alexis”, aldus Guy Storms, vader van Vicky en co-voorzitter van de Stichting. “De Stichting werd opgericht kort na deze dramatische gebeurtenis die ons diep trof, en zamelt fondsen in via benefietacties. Deze gelden wenden we aan om onder meer rampenslachtoffers te helpen in noodsituaties.”

“De oprichting van het reddingscentrum past hier perfect in”, vervolledigt Benoit Robert, vader van Alexis en medevoorzitter van de Stichting. “We ondersteunen de provinciale veiligheidsschool PLOT bij de oprichting van een reddingscentrum waar honden en hun geleiders getraind worden op het zoeken naar vermiste of bedolven personen, en waar brandweerlui getraind worden in het bevrijden van personen vanonder het puin. Zo hopen we als Stichting een steentje bij te dragen aan de civiele hulpverlening.”

Het “Reddingscentrum Vicky & Alexis” wordt opgericht op de site aan de Zwartegoudlaan te Zwartberg, in de nabijheid van de huidige locatie van het PLOT. De provincie Limburg kocht deze site al aan in 2012 voor de uitbouw van een Limburgse veiligheidscampus rond het PLOT. In 2019 volgde op deze site de oprichting van een multifunctionele oefenhal voor de opleiding en training van politie, brandweer en ambulanciers.

“De plannen voor een reddingscentrum liggen al enkele jaren op tafel, maar kregen een doorstart toen de provincieraad eind vorig jaar, met de goedkeuring van het meerjarenbudget, het licht op groen zette voor een nieuw hoofdgebouw voor het PLOT op deze site. Dit signaal effende meteen ook de weg voor het aanvragen van een omgevingsvergunning voor het reddingscentrum, dat volgens het BPA landschappelijk geïntegreerd moest worden in het geheel van de veiligheidscampus”, aldus gedeputeerde Bert Lambrechts, bevoegd voor veiligheid en voor het PLOT.

De voorgestelde plannen van de hand van architectenbureau D&A uit Ham zijn alvast indrukwekkend. Het reddingscentrum bestaat uit verschillende constructies waarin reddingshonden specifieke vaardigheden aanleren en trainen. Blikvanger is een nagebootste instortingssite, waar al deze vaardigheden geïntegreerd worden toegepast. Hier moeten honden bijvoorbeeld levende personen, die via een buizensysteem onder het puin van de instortingssite gebracht worden, gaan opsporen. Brandweerlui zullen oefenen om deze bedolven personen vervolgens te bevrijden. Verder zal het PLOT deze infrastructuur ook gebruiken om politiehonden op te leiden. De werken vangen aan in de eerste helft van 2020. De Stichting doet een beroep op architectenbureau ESA uit Sint-Truiden voor de opvolging van de werken.

“We zetten hiermee een belangrijke stap voorwaarts in de realisatie van de Limburgse veiligheidscampus. Dit is bovendien een goed voorbeeld van een gezamenlijke inzet van middelen door overheden en een burgerlijke vereniging, wat resulteert in een betere dienstverlening aan de bevolking”, aldus nog gedeputeerde Bert Lambrechts. De provincie Limburg financierde de planfase van het project en stelt de grond ter beschikking, de Stichting Vicky & Alexis neemt de bouwfase grotendeels voor haar rekening, dit met ondersteuning van de provincie Limburg, de Stad Genk en de Civiele Bescherming. Wim Dries, burgemeester van stad Genk: “Stad Genk gelooft sterk in talentontwikkeling als hefboom tot tewerkstelling. Ook de veiligheidssector heeft nood aan talenten. De oprichting van het opleidingscentrum voor reddingshonden versterkt de veiligheidsopleidingen van het PLOT en is een belangrijke stap in de ontwikkeling van de veiligheidscampus.”

Als stad zullen we zeker ons steentje bijdragen aan de integratie van het centrum in de omgeving door een deel van de omgevingsaanleg voor onze rekening te nemen. “Het PLOT, dat al een uitgebreide expertise heeft op het vlak van opleiding van politiehonden, startte in 2018 ook met opleidingen voor reddingshonden van brandweerdiensten en civiele bescherming”, aldus Jacky Vastmans, directeur van het PLOT. Recent leidde het PLOT al 7 reddingshondenteams op uit heel Vlaanderen. Momenteel telt België 23 gebrevetteerde teams, waarvan 12 in Vlaanderen. Het PLOT is de enige veiligheidsschool in Vlaanderen die zich specialiseert in de hondenopleiding van zowel brandweer en civiele bescherming, als politie. “Met de geplande infrastructuur, die uitgedacht werd door de beste Belgische specialisten, tillen we deze hondenopleidingen naar een beduidend hoger niveau”, besluit Jacky Vastmans.

In eerste instantie zal het PLOT, naast politiehonden, Belgische kynologenteams behorende tot de brandweer en civiele bescherming opleiden. In een latere fase zal het PLOT ook burger hondenverenigingen die zich profileren in dit domein, naar een hoger niveau tillen en aan testen onderwerpen, zodat er zekerheid is over hun kwaliteit. Het uiteindelijke doel is om over meer gekwalificeerde reddingshondenteams te beschikken, die inzetbaar zijn bij rampen zoals aardbevingen of grote ontploffingen.


Reddingshonden in België

België telt momenteel 23 gebrevetteerde en erkende hondenteams, die in gebruik zijn bij de civiele bescherming en de brandweer. Hiervan bevinden er zich 12 teams in het Nederlandstalig landsgedeelte. Limburg heeft momenteel nog geen erkende hondenteams operationeel.

Deze teams moeten een doorgedreven theoretische en praktische opleiding doorlopen, gevolgd door een examen om aan te tonen dat zij klaar zijn om mensenlevens te redden. Elk ras is in principe inzetbaar als reddingshond, maar niet elke hond mag aan de opleiding beginnen. De honden moeten namelijk een ingangstest afleggen die nagaat of de hond voldoende sociaal, gehoorzaam en behendig is. De hond moet ook in staat zijn tot "aanwijzen" (aanblaffen).

Honden die de test doorstaan, beginnen samen met hun baas aan de praktische opleiding die 60 uren duurt voor elk van de specialisaties die hieronder genoemd worden. Het baasje krijgt daarnaast nog een theoretische opleiding van 100 uren. Na afloop moet het team, dus hond én baas, slagen voor een test. Vanaf dan is het team klaar om operationeel ingezet te worden. Daarna moet het team jaarlijks 60 uren bijkomende opleiding volgen om de vaardigheden op peil te houden.

Eénmaal de basisopleiding achter de rug, worden de hondenteams operationeel ingezet in één of meerdere van onderstaande specialisaties waarvoor zij opgeleid zijn:

  • Reddingshond: Het zoeken naar bedolven personen: Hiermee bedoelt men personen bedolven onder puin zoals bij ingestorte gebouwen, bomen, voertuigen, sneeuw, of andere. Situaties dus waarbij men met het blote oog de slachtoffers niet kan terugvinden en zeker niet wanneer ze buiten bewustzijn zijn. Wanneer de honden de geur detecteren van deze (levende) personen dienen zij op die plaats te blaffen, opdat reddingswerkers gericht kunnen zoeken onder het puin. De hond, die hierbij vrij rondloopt of aangelijnd is, heeft in principe geen rechtstreeks contact met het slachtoffer. Dit soort tussenkomsten ziet men vaak bij zware rampen, waar het Belgische BFAST team soms ingezet wordt ter ondersteuning van de reddingsoperaties.
  • Vlakterevierenhond: zoeken van vermiste personen Dit gaat over het zoeken van personen, meestal vermist, die roerloos op de grond liggen, vaak in afgelegen en uitgestrekte gebieden zoals bossen, weilanden, moerassig gebied enzovoort. Het slachtoffer kan volledig zichtbaar liggen of gedeeltelijk of helemaal verborgen zijn. Ook hier dient de hond de persoon aan te blaffen om zijn baas duidelijk te maken dat hij het slachtoffer gevonden heeft. Deze discipline kan los af aangelijnd gebeuren in functie van de locatie. Belangrijk bij deze twee genoemde disciplines is dat het hierbij nooit gaat om daders die moeten gezocht worden, enkel slachtoffers. Voor het opsporen van daders worden politiehonden gebruikt en dan meer bepaald speurhonden en/of patrouillehonden, die hiervoor speciaal werden opgeleid.
  • Speurhond menselijke geur Dit zijn honden die de geur volgen van een persoon over korte of langere afstand. Hierbij speelt het type bodem een heel belangrijke rol, net zoals de weersomstandigheden. Dit is in feite de moeilijkste discipline daar er moet gewerkt worden op de restgeuren die achterblijven. Bij de Politiediensten heeft men hiervoor Speurhonden, waarvan de africhting erg intensief en langdurig is.

Een bedolven persoon die ondertussen overleden is, kan na een aantal uren in principe niet meer teruggevonden worden door een reddingshond, omdat een reddingshond getraind is op de geur van levende mensen. Voor het zoeken van overleden personen, worden zogenaamde “honden voor menselijke resten” ingezet. Deze mogen enkel afgericht worden door de politiediensten. Daarnaast heeft de politie ook patrouillehonden, speurhonden, drughonden, cashhonden, aanvalshonden, explosievendetectiehonden en brandhaarddetectiehonden.

Politiediensten konden in het PLOT al terecht voor de opleiding van hun patrouillehonden. Vanaf nu kunnen brandweerdiensten en civiele bescherming er ook terecht voor de opleiding van reddingshonden. Het PLOT focust daarbij in eerste instantie op het zoeken van bedolven personen en zal in de toekomst ook de andere specialisaties aanbieden.